پرستو parastoo

 

مشكل فرهنگي

مشكل فرهنگي ما ترس دايمی ‌به جا مانده از سده ها ديكتاتوري، استبداد، نهان كاري و تقيه است. همان طور كه فقر سياسي ما از دوري علماي شيعه از حوزه حكومت و حاكميت و در حاشيه قرار گرفتن است.

وقتي مطلبي را در جمعي مي‌گوييم و مي‌نويسم نشانه‌هاي آشكار مخفي كاري در آن موج مي‌زند. گويي روح كلمات و جملات ما را با پنهان‌كاري سرشته اند. آن چنان كه بايد شفاف نيستيم و بازهاي زباني در ما بيشترين نمود را دارد. شايد از اين روست كه كنايه، توريه و استعاره و ديگر آرايه‌هاي ادبي در زبان ما بيشتر خودنمايي مي‌كند. هر چند كه اين يك هنر است كه داريم، ولي اين هنر در زندگي و فرهنگ عمومي‌خطر ساز است. اين‌ها مثل يك چاقوي دو لبه است و يا دو كاره كه هم مفيد و هم مضر است. فايده آن در همين زيبايي و آرامش و گريزگاه‌هايي است كه براي گوينده فراهم مي‌كند. شايد اين خفن حرف زدن و خالي‌بندي‌ها و ديگر هنرهاي زباني كه هر از گاهي به شكلي خودش را نشان مي‌دهد و موجبات تنوع را فراهم و از يك‌نواختي ماشيني رهايي مي‌بخشد، از فوايد اين مساله باشد، ولي همين فقدان شفافيت و بازي‌هاي زباني و تعارفات بي حد و حصر در خيلي موارد دست و پا گير و عامل بي‌اعتمادي به گفتارهاست.

هزار سال تقيه و پنهان كاري عقيده در ما عقده شده است. چنان كه بايد شفاف نمي‌گوييم و نمي‌نويسيم. از اين رو ميان عقايد ما و گفتار ما تناقض و تضاد پيش مي‌آيد. چيزي را مي‌گوييم ولي به چيز ديگري اعتقاد داريم. اين يك مشكل فرهنگي است. بايد اين ترس فروريزد و دولت‌مردان به جامعه اين امكان را دهند كه بدون ترس آن چه را معتقدند بر زبان آورند. به نظر مي‌رسد جز ملاحظات اخلاقي صريح و يا امنيتي واقعا امنيتي نبايد چيز ديگري موجب شد كه مردم نتوانند سخنانشان را بگويند. اگر حكومت در فرهنگ‌‌سازي عمومي‌موفق شود ترس مردم را از حوزه حكومت و حاكميت بزدايد، در آينده اين اميد مي‌رود كه فرهنگ عمومي جامعه تغيير در خور توجهي پيدا كند. ريشه اين ترس نهفته و مخفي‌كاري را بيشتر بايد از سوي قدرتمند و دولتمردان و حاكمان و در عملكرد ايشان جست. اگر اين ترس فرو ريزد مردم در تعاملات و گفتارهاي روزانه از صراحت و شفافيت بيشتري بهره مي‌جويند و به نوعي تقيه و مخفي كاري و كنايات را كنار مي‌زنند و به جاي طنز و رمز از صراحت و شفافيت استفاده مي‌كنند.

در انتخابات اين مشكل خود را به عناوين مختلف نشان داد. مردم چيزي را مي‌گويند در حالي كه باورشان امر ديگري بود از اين رو آمارگيري‌ها نادرست از آب در مي‌آمد. زيرا مردم از يك ديگر مي‌ترسند و نظريات خود را به روشني و شفافيت بيان نمي‌كردند. اين يك مشكل فرهنگي و ريشه‌دار است كه جز با تسامح و تساهل و مداراي دولت‌مردان حل شدني نيست.

 

پيام هاي ديگران ()        link        سه‌شنبه ۱٢ اردیبهشت ،۱۳۸٥ - خلیل منصوری