شرایط دعای مستجاب

خداوند می فرماید: ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْیَةً إِنَّهُ لاَیُحِبُّ الْمُعْتَدینَ؛ پروردگار خود را به زارى و نهانى بخوانید که او از حد گذرندگان را دوست نمى‏دارد. (اعراف، آیه 55)
این جمله دارای دو قضیه است. قضیه اول و قیاس اول این گونه شکل می گیرد: 1. دعا باید با تضرّع و ضراعت و ناله و لابه باشد، 2. و هر کسی با ناله دعا کرد به مقصد می‌رسد.
این قیاس اول است که حدّ وسط آن نیز لابه و تضرع است.
قیاس دوم  این است: 1. دعا باید در خفا و مخفیانه و بدون ریا و سُمعه باشد؛ 2. هر کسی در خفا و بدون ریا دعا کرد، دعایش مستجاب می‌شود.
دلیل این دوتا حدّ وسط ذیل آیه است که: «إِنَّهُ لاَیُحِبُّ الْمُعْتَدینَ». اگر کسی اهل ناله و لابه نباشد معلوم می‌شود از حدّ خود تعدّی کرده است؛ و هم چنین اگر کسی در خفا دعا نکند معلوم می‌شود از حدّ خود تعدّی کرده است.
 اگر کسی بگوید: غصب نکنید و مال مردم را نگیرید با این جمله «إِنَّهُ لاَیُحِبُّ الْمُعْتَدینَ» تناسب دارد و میان صدر و ذیل روشن است؛ اما اگر بفرماید: مخفیانه دعا بکن، با این جمله «إِنَّهُ لاَیُحِبُّ الْمُعْتَدینَ» چه تناسبی دارد. یعنی چه تناسبی بین این علّت با آن معلول است؟ از این صدر و ذیل آیه معلوم می‌شود در علن دعا کردن، یا فریاد کشیدن در حضور جمع، از مصادیق اعتداست.
مگر آدم با خدا حرف می‌زند: این طور بلند داد و فریاد می‌کند: «یا ربّ، یا ربّ» و اهل مسجد و همسایه‌های مسجد را باخبر می‌کند. این طور دعا کردن اعتداست؛ بلکه باید دعا آرام، آهسته و مخفیانه باشد. خداوند این شرط آرام و آهسته را در آیه 205 سوره «اعراف» بیان کرده و مخفیانه بودن را در آیه 55 بیان کرده است.
جامع همه این اصول و آداب قرآنی دعا این است که انسان در دعا از حدّش تجاوز نکند. پس در حضور دیگران فریاد برآوردن این از مصادیق تجاوز و تعدّی است. بالأخره ادب دعا حساب خاصّی دارد و هر کسی این ادب را رعایت نکرد متعدّی و متجاوز است و به طور طبیعی دعای متجاوز و متعدی به حق الله و حق الناس اجابت نمی شود. پس با این گونه دعا کردن همراه با داد و فریاد و علنی نمی توان اجابت دعا را توقع و انتظار داشت.
البته دعا در جمع برکاتی دارد و این که یکی دعا کند و دیگران آمین بگویند خوب است و همه در ثواب شریک‌اند و دعا استجاب می‌شود ، ولی این ملازم با فریاد زدن نیست. در این موارد یک نفر به جهر می خواند ولی فریاد نمی زند، دیگران نیز آرام و آهسته دنبال می کنند و همراهی دارند.
پس از شرایط و آداب دعای مستجاب این است که آرام، آهسته، با تضرع و نابه و مخفیانه باشد. یعنی دارای تضرع، اخفات و «دُونَ الْجَهْرِ» و خفیه و مخفیانه باشد: «وَخُفْیَةً»، و در دل نام خدا را ببرد: «وَاذْکُر رَبَّکَ فِی نَفْسِکَ».
به سخن دیگر آداب دعا شامل: 1. «تَضَرُّعاً» ، 2. «فِی أَنفُسِهِمْ» ، 3. «خِیفَةً» ، 4. «خُفْیَةً» یعنی «دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ» باشد و این نوع دعا مستجاب‌تر است.
پس در شب های احیاء و دعای کمیل و دعای ندبه حتی اگر به جماعت خوانده می شود و یکی ناچار است به جهر بگوید، دیگران در دل و آهسته و آرام بگویند و گریه و ندبه داشته باشند ولی داد و فریاد نزنند که هم تعدی به حق الله است که اقرب از رگهای گردن ماست و هم تعدی به حقوق دیگران است که با داد و فریاد آسایش آنان سلب می شود.

/ 1 نظر / 21 بازدید
نسیم سحر

حضرت محمد (ص) : برای روزه دار دو شادی است : یکی موقع افطارش و شادی دیگر روزی که پروردگارش را ملاقات میکند. وسائل الشیعه کتاب الصوم باب استحباب صوم کل یوم عدا الایام المحرمة حدیث 30 با سلام در صورتی که مایلید نسیم سحر را لینک کنید. سپاس نسیم سحر http://www.nasimsahar.ir صلـــــــــــــــوات