ادب میرانی و مهمانی در قرآن

اسلام و سبک زندگی

قرآن، دینی جامع و کامل است. همین ویژگی قرآن است که چیزی از جزئیات زندگی آدمی را فرونگذاشته است. در حقیقت، قرآن و اسلام، سبک زندگی سالم و درست را به مردم ارایه می دهد. حتی در شرایع آسمانی و ابراهیمی دیگر، غیر از اسلام نمی توان این جامعیت را ردگیری و شناسایی کرد. در غیر شرایع آسمانی، این سبک زندگی بشری است که دین و شریعت را می سازد و با بازسازی قانونی دوباره در شکل گسترده تر به کار گرفته می شود. از این رو، سبک زندگی بسیار متحول و متاثر از فرهنگ صاحبان زر و زور و تزویر است که قدرت رسانه و افکارسازی را در اختیار دارند و در مسیری سبک زندگی تعریف و تعیین می شود که طبقات ممتاز جامعه می خواهند.

اما سبک زندگی در اسلام بر اساس اهداف متعالی آفرینش هستی و انسان تعریف و تبیین شده است. از این روست که بر اساس محورهای چون فطرت بشری، عدالت و عقلانیت و مانند آن سامان یافته است و در کلیات دستخوش تغییر و تحول و دگرگونی نمی شود؛ زیرا این امور جزو امور ثابتی است که زمان و مکان در آن تاثیری ندارد و تنها اموری تغییر می یابد که در دام مقضتیات زمان و مکان قرار می گیرند.

اسلام با توجه با فطرت بشر گاه در جزئیات نیز دخالت می کند و این گونه نیست که سبک زندگی را در بخش کلیات و سطوح عالی تبیین کند، بلکه به حوزه های خردتر و کوچک تر نیز وارد می شود و حتی در حوزه آداب افزون بر اخلاق دستورهایی را ارایه می دهد. این گونه است که سبک زندگی در اسلام از کلی ترین و اصولی ترین ها آغاز و به مباحث و موضوعات بسیار ریز و دقیق چون آداب ادامه می یابد.

یکی از این موضوعات بسیار ریز و دقیق و لطیف در سبک زندگی، آداب مهمانی است که در آیات قرآنی به اشکال گوناگون به این پرداخته شده است.

آداب مهمانی و میزبانی

مهمانی همانند هر کار دیگر، آدابی دارد که اگر بدان عمل شود، کمکی بسیاری به انسان ها در رسیدن به مقصد و قرار گرفتن در مسیر درست خدایی شدن می کند؛ زیرا انسان در روابط اجتماعی است که خود را به طور کامل تعریف می کند و اصولا هویت تنها در سایه شناسایی دیگری معنا می یابد و هویت یابی در سایه آن تحقق می یابد. شخصیت هر کسی در جامعه شکل کامل پیدا می کند. از این روست که حوزه مسایل و مباحث اجتماعی و تعاملات انسانی بیش تر مورد توجه و اهتمام قرآن و اسلام است.

1.      دعوت: انسان اگر بخواهد ادب مهمانی را رعایت کند، از همان آغاز نمی بایست بی دعوت جایی برود.(احزاب ، آیه 53)

2.      استقبال از مهمان: میزبان به استقبال و پیشوازی تا سر در خانه بیاید و به گرمی مهمان را به درون خانه دعوت کند.(همان)

3.      بی تعارف و صریح : میزبان می بایست اگر آمادگی از مهمانی ندارد، تعارف را کنار بگذارد و شفاف از عدم امکان و یا عدم آمادگی خود برای پذیرای به مهمان بگوید.(نور، ایه 28)

4.      عدم ناراحتی: وقتی بی دعوت قبلی به در منزلی به مهمانی رفتید، اگر میزبان آمادگی مهمانی نداشت و شما را برگردانید، ناراحت نشوید و پوزشش را بپذیرید و بر گردید.(همان)

5.      انتظار: وقتی بی دعوت قبلی رفتید، در منزل منتظر بمانید تا میزبان برسد و در را بر روی شما بگشاید.(حجرات، ایه 5) پس زیاد در نزنید و این پا و آن پا نکنید که چرا دیر کرده و درباز نکرده است، شاید میزبان آماده نیست و می خواهد خانه یا خود را برای ورود شما آماده کند و یا با خانواده اش مشورت کند و نظرشان را در ارتباط با مهمانی ناخوانده شما جویا شود.

6.      تا زمانی که میزبان به استقبال شما به در منزل نیامده، شما خانه وارد نشوید حتی اگر از قبل دعوت داشته باشید.(احزاب، ایه 53 و حجرات ، آیه 5)

7.      پیشتازی در سلام و تحیت: هر گاه شما را به درون خانه فراخواند هنگام ورود سلام کنید.(نور، ایه 61)

8.      پاسخ گویی به تحیت و سلام: اگر وارد خانه شدید و هر که در خانه بر شما سلام کرد، شما به سلام ایشان به گرمی پاسخ گوید و بهتر باشید و خوشرویی خود را با سلام بهتر نشان دهید.(النساء، ایه 86)

9.      نشستن: میزبان هر جا گفت بنشیند همان جا بنشیند(مجادله، ایه 11) و تعارف را کنار بگذارید؛ زیرا شاید میزبان معذوراتی دارد که می خواهد شما آن جایی که مشخص کرده بنشیند و بی اذن و اجازه جا به جا نشوید مگر این که بسیار خودمانی باشید و با خصوصیات و اخلاق شخص و نیز وضعیت خانه و خانواده آگاهی داشته باشید که در این موارد هم بهتر است که ادب مهمانی را به جا آورده و خودسرانه جا به جا نشوید. به قول معروف مهمان می بایست خود را اسیر صاحب خانه بداند نه این که میزبان اسیر مهمان شود.

10.  جا دادن به دیگر:  در مهمانی عمومی تر،هر تازه واردی با چشم دنبال جایی می گردد. در این جا بهتر است که به این اشخاص تعارف کنید و جا بدهید و نگوید که میزبان با آوردن این مهمان جا را تنگ کرده است. اگر کسی خواست تا جایی به او بدهید حتما این کار را بکنید.(مجادله ، آیه 11)

11.  احترام : به هر کسی که وارد شد احترام بگذاریم و به سلام و تحیت به استقبال کلامی از ایشان برویم.(همان)

12.  بلند شدن: به احترام و تکریم تازه واردان بلند شویم.(همان) اگر مهمان تازه وارد مومنی است بیشتر تکریم واحترام بگذاریم و در بلند شدن و اعمال دیگر پیشتاز باشیم.

13.  شتاب در پذیرایی: اگر مهمان وارد شد، در پذیرایی شتاب کنید حتی با یک لیوان آب و شربت. اگر مهمانی ناخوانده ولی مهمان به دعوت و خواندن شما وارد شده است در تهیه غذا شتاب کنید و به یاری همسرتان بشتابید و به او در تهیه غذا کمک کنید.(ذاریات، ایه 26)

14.  چشم دنبال غذا: مهمان وقتی وارد شد ، چشم انتظار فوری غذا نباشد و چشم به این ظرف و آن ظرف ندوزد که غذا آماده است یا نه و یا این که چه غذایی است.(احزاب، ایه 53)

15.  یاری به همسر: در تهیه غذا برای مهمان به ویژه مهمانی های ناگهانی به همسرتان کمک کنید.(همان)

16.  غذای حلال : غذایی که میزبان تهیه می کند می بایست حلال، پاک و طیب باشد.(بقره، آیه 172 و مومنون ، آیه 51 و ایات دیگر)

17.  بهترین غذا: در پذیرایی از مهمان کوشا باشید و بهترین غذا را تهیه کنید، چنان که حضرت ابراهیم (ع) حتی برای مهمانی ناگهانی اش ، گوساله ای چاق و چله ای را می کشد و به کمک همسرش کباب می کند. (احزاب، ایه 53)

18.  سفره انداختن: سفره را پیش مهمانی ببرید و بیندازید، نه این که مهمان را از جایی بلند کنید و به جایی دیگر ببرید و بگوید: بفرمایید این جا.(همان)

19.  بفرما و تعارف: میزبان وقتی سفره پهن شد، تعارف کند و بفرما بزند تا مهمان دست به غذا برد.(ذاریات ، ایه 27)

20.  اندازه نگه داشتن خوردن و نوشیدن: در خوردن و نوشیدن اندازه نگه دارید و بخور بخور نکنید، بلکه به اندازه بخورید که مصداق اسراف و زیاده روی نباشد.(اعراف، آیه 31) بسیاری از مردم چون به مهمانی می روند خودکشی می کنند و این دور از ادب مهمانی است.

21.  پاک و پاکیزه: در هنگام خوردن دقت کنید که هر چیزی را نخورید(عبس، ایه 24) بلکه طعامی پاک و پاکیزه بخورید.(مومنون، آیه 51 و بقره ، آیه 172)

22.  شکر و سپاس: پس از خوردن غذا شکر خدا گویید و سپاسگزار میزبان باشید(بقره ، آیه 172) و غر نزنید که این چه غذایی بوده است.

23.  تکریم مهمان: میزبان و نیز همسرش برای تکریم و احترام به مهمانان بر سر سفره و یا سر درب اتاق حاضر شود.(ذاریات ، آیه 26 و 27)

24.  خوشگویی: میزبان و مهمان همان گونه که خوشرویی می کنند خوشگو باشند و پسندیده و زیبا سخن بگویند که شادی آفرین باشد و دلگیر سخن نگویند و دلگیری نکنند.(همان)

25.  بخورید و بروید: وقتی غذا خوردید بروید(احزاب، ایه 53) و برای سخن گفتن نمایند و جلسه بگو و بخند راه نیاندازید.

26.  اجازه گرفتن: پس از غذا خوردن و هنگام رفتن از میزبان اجازه خروج بگیرید.(نور،ایه 62) پس اگر میزبان اجازه رفتن داد بروید وگرنه منتظر باشید تا میزبان اذن خروج بدهد.(همان)

27.  مراعات میزبان: مهمان همواره می بایست مراعات حال میزبان را بکند.(همان)

این ها تنها گوشه ای از آداب مهمانی و میزبانی در قرآن است که در این جا بیان شد.

/ 1 نظر / 23 بازدید
khorosh

16 آذر مصادره كردني نيست.... دانشگاه زنده است..... دانشجو بيدار است و فرياد بر مي آورد..... همچنين بايد از آقايان كه ميگويند دانشجويان تحت نظام ولايت و قانون اساسي همين نظام فعاليت ميكنند و خواهان اصلاح همين حاكميت هستند، پرسيد كه با چنين نظامي كه از پايه و شالوده فاسد و ضد علم است چگونه ميتوان مماشات كرد و به سازش رسيد ؟ در اين پيكار پاياني كسي از جان نميترسد بيا اي موج طوفان زا بط از طوفان نمي ترسد http://www.box.net/shared/ut4qbcix4a http://i52.tinypic.com/160f0b5.gif