پرسش های ذاتی

واژه سوال و اسم فاعل آن سائل تنها به معنای پرسش گری استفهامی برای فهم چیزی یا حتی پرسش های اعتراضی و یا انکاری و توبیخی و مانند آن ها نیست؛ زیرا یک معنای از سوال همان چیزی است که در ادبیات و فرهنگ عامه مردم وجود دارد و می گویند: سائل در خانه یا مغازه آمده است و چیزی می خواهد. این سائل همان گدایی است که به طلب انفاقی در خانه آدمی را می زند و بر اساس آموزه های وحیانی قرآن، باید چیزی کم یا زیاد به این سائل داد؛ زیرا برای حقی در هر مالی هر چند اندک شما از سوی خدا قرار داده شده است: وَفِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ؛ و در اموال آنان حقی برای سائل و محروم است.(ذاریات، آیه 19؛ معارج، آیات 23 و 24) این نوع سوال را در عربی سوال استعطایی یعنی درخواست عطا می گویند.

از نظر قرآن، همه مردم، بلکه همه هستی عیال الله هستند و کاسه گدایی ایشان به سبب همان فقر ذاتی به سمت خدا دراز است(فاطر، آیه 15)؛ از این رو خدا درباره همه هستی می فرماید: یَسْأَلُهُ مَن فِی السَّماوَاتِ وَ الأرْضِ کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فی‌ شَأْنٍ؛ هر کسی که در آسمان ها و زمین است از او سوال می کند و درخواست دارد و خدا در هر ظهوری در شانی از شئون است.(الرحمن، آیه 29﴾ به این معنا که خواسته های موجود و آفریده هر آن دگرگون می شود و خواسته ای نو و تازه ای مطرح است، خدا نیز با توجه به آن خواسته ها ظهور و بروزی دارد تا بر اساس یک شانی از شئون تجلی کند. پس گاهی درخواست شفا است و خدا به شافی ظهور می کند و گاه درخواست رزق است و خدا به رزاق ظهور می یابد و مانند آن ها.

البته این سوالات استعطایی موجودات از خدا به زبان ذات و حال است، و خدا بر اساس ظرفیت و استعداد هر کسی نیازهای ذات و حال او را بر آورده می کند و هرگز کسی از درخانه خدا بی عطایی باز نمی گردد. از همین روست که خدا می فرماید: وَ آتَاکُم مِن کُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ؛ و هر آن چیزی که شما از خدا سوال کرده و در خواست کردید، به شما داد.(ابراهیم، آیه 34﴾ پس هر کسی هر چه خواست گرفت و کسی از درخانه خدا دست خالی باز نگشت.

پس هر خواسته ای را خدا پاسخ می دهد و دست هیچ سائلی باز نمی گردد. البته در پرسش ذات و حال این چون به حکمت است فوری تحقق می یابد، اما در درخواست های غیر ذاتی و غیر حالی که گاه انسان بر زبان می راند، به سبب آن که به حکمت کلی یا مصحلت آن شخص نیست، به آن پرسش به همان شکل درخواستی پاسخ داده نمی شود، بلکه برای او به شکلی دیگر پاسخ داده می شود. این پاسخ شامل : 1. پذیرش درخواست و انجام خواسته؛ 2. کم شدن گناه و بدی از کارنامه اعمال؛ 3. افزایش حسنه ای به حسنات خواهد بود. از این رو، باید هر گاه دستی به سوی خدا دراز شد را بوسید و به صورت مالید؛ چون پاسخ احسان و اکرام الهی در آن دست دراز شده به خدا است.

/ 0 نظر / 31 بازدید